Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2026 r. (doręczonym nam w tym tygodniu) Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt II USKP 187/26 uchylił zaskarżony przez Kancelarię skargą kasacyjną wyrok oddalający apelację od wyroku oddalającego odwołanie od decyzji organu rentowego zobowiązującej ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że określenie świadczenia z ubezpieczeń społecznych jako nienależnie pobranego determinowane jest między innymi przez cechy dotyczące stanu świadomości (woli) odbiorcy tego świadczenia. Jeżeli świadczenie wypłacane z ubezpieczeń społecznych w czasie jego pobierania było należne, a zdarzenia wyłączające prawo do tego świadczenia powstały po fakcie, nie może stwierdzić, że wypłacone należności podlegają zwrotowi. Istotna dla oceny przysługiwania świadczenia jest chwila jego wypłaty, a nie zdarzenia czy okoliczności, które zaistniały po zakończeniu wypłacania świadczenia przez organ. W sferze gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz dokonywania ustaleń faktycznych Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń sąd powszechny powinien poczynić własne ustalenia faktyczne odnoszące się do okoliczności związanych z pobieraniem nienależnych świadczeń oraz postawą ubezpieczonego, a nie odwoływać się wyłącznie do ustalenia, czy ubezpieczony podlegał, czy też nie podlegał ubezpieczeniom społecznym w okresie pobierania spornego świadczenia.
Podstawowy wniosek płynący z przytoczonego wyroku jest taki, że ustalenie przez sąd powszechny braku podlegania ubezpieczeniom społecznym (a głównie ubezpieczeniu chorobowemu) nie przesądza automatycznie o obowiązku zwrotu świadczeń, które zostały wypłacone w związku z podleganiem (zakwestionowanym skutecznie przez organ rentowy) ubezpieczeniom społecznym, a prawomocny wyrok stwierdzający brak podlegania ubezpieczeniom społęcznym nie przesądza kwestii nienależności pobranych już świadczeń.
(wyrok Sądu Najwyższego,Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2026 r., sygn. akt II USKP 187/26, https://www.sn.pl/pl/wyszukiwarka-spraw?sprawa=II%20USKP%20187_26)